Bit of bitloos

Tijd is onze grootste vriend

Thu, 20 Mar 2025 19:31:45 GMT

Tijd is onze grootste vriend

Tijd is onze grootste vriend. Door tijd te nemen voor onszelf, onze paard(en) en onze ontwikkeling kunnen we stappen gaan zetten.

Ik besef goed dat we in een wereld leven waarin tijd nemen als iets negatiefs wordt gezien. Er ligt een sterke druk op dingen snel doen, snel presteren, snel naar het hoogste niveau rijden. Ik hoor vaak verhalen dat paarden op de dag van de bezichtiging gekocht moeten worden. Paarden moeten zo snel mogelijk ingereden worden en op topniveau presteren.

Een klant van mij had enkele maanden geleden een paard gekocht. Na aanschaf bleek dit paard niet zo braaf te zijn als ze had verwacht. Van allerlei kanten werd geroepen dat ze niet moeilijk moest doen en er gewoon op moest gaan zitten. Ze voelde een enorme druk om sneller te moeten dan ze wilde. Dus zocht ze hulp bij mij.

Ik zag dat ze erg onzeker was geworden over zichzelf en het paard. Ze kon het dier niet lezen en vertrouwde het daarom niet. Dus hebben we de eerste paar weken gewerkt aan het opbouwen van een band tussen haar en haar paard. We hebben tijd genomen en ons niet onder druk laten zetten door anderen.

Na enkele weken voelde het goed. Het vertrouwen was terug en ze was er klaar voor. Zij en haar paard hebben heel ontspannen gestapt en gedraafd. Er was geen stress, geen angst en geen wantrouwen.

Dit moment was fantastisch. Het was een overwinning voor haar. Een dag die ze nooit gaat vergeten.

Het wachten was het waard.

De tijd was het waard.

Onze grootste vriend.

Paardvriendelijk, wat is dat?

Fri, 16 Aug 2024 11:30:44 GMT

Paardvriendelijk, wat is dat?

De laatste jaren is er veel aandacht voor dieren- en paardenwelzijn. In mijn ogen meer dan terecht, want veel dieren leven in erbarmelijke omstandigheden. Met name qua stalling kan er het een en ander verbeterd worden, maar daar zal ik het in een andere blog over hebben. In deze blog wil ik voornamelijk het paardvriendelijk trainen aankaarten.

Paardvriendelijke training, het is een term die door velen (inclusief mijzelf) gebruikt wordt. Maar wat betekent het eigenlijk? En bestaat er wel zoiets als paardvriendelijke training? Komt het niet met alle paardensporten, disciplines en trainingsmethodes op hetzelfde neer; het paard moet de mens volgen, omdat de mens iets van het paard wil?

Volgens mij is iets eigenlijk pas echt paardvriendelijk als je je paard op een natuurgebied met soortgenoten zet en er verder niks van verlangt. Zodra je met een paard gaat werken, komt het er in feite op neer dat jij als trainer bepaalt wat er gebeurt en dat je er alles aan doet om ervoor te zorgen dat het paard jouw instructies begrijpt.

Tijdens mijn trainingen probeer ik alles vanuit positiviteit, rust en kalmte te benaderen. Wanneer een paard laat merken dat hij het ergens niet mee eens is, blijf ik zoeken naar een manier waarop het paard de oefening wel snapt. Voor mij ligt bijvoorbeeld de grens bij het gebruik van zwepen, zware bitten en scherpe sporen. Iedereen heeft volgens mij inmiddels wel de video van Charlotte Dujardin gezien en dat soort trainingen zijn in mijn ogen afschuwelijk.

Er zijn echter veel mensen die die trainingsmethode heel normaal vinden. Hen is geleerd dat het soms goed is om een paard "ergens doorheen te helpen". Zij zullen zich dus niet ongemakkelijk voelen bij het aanzien van die video.

Anderen zullen mijn methode juist niet vriendelijk vinden. Ik rij bijvoorbeeld met bit, rij op een zadel met boom en laat soms wel duidelijk grenzen zien aan mijn (trainings)paarden.

Ik denk dus dat het woord "paardvriendelijk" erg persoonlijk is. Wat voor de een paardvriendelijk is, is voor de ander te soft en andersom. Misschien moeten we het woord maar niet meer gebruiken, maar accepteren dat wat wij doen met onze paarden per definitie niet paardvriendelijk is. Ik roep al jaren dat paardrijden egoïstisch is, want zeg nou eerlijk; zou een paard ervoor kiezen om een mens op zijn rug te zetten? Ik denk het niet, maar daar heb ik vrede mee. Ik geniet van de samenwerking met de paarden en ik vind het geweldig om fysiek bezig te zijn met zo'n prachtig dier. Ik doe dit op een manier waarbij ik me goed voel en daar sta ik ook voor. Gelukkig ben ik niet de enige, want inmiddels heb ik een hele fijne en warme groep paardenmensen om me heen verzameld die er op dezelfde manier naar kijken als ik. Laten we elkaar vooral blijven ondersteunen en blijven genieten van het leven met deze fantastische dieren!

Vastlopen in training (deel 2)

Mon, 22 Jul 2024 18:42:52 GMT

Vastlopen in training (deel 2)

In het eerste deel van deze blog ben ik uitgebreid ingegaan op het stellen van te grote doelen. Vandaag zal ik ingaan op de angst om fouten te maken.

Ik heb veel klanten (gehad) die bang zijn om fouten te maken, omdat ze het idee hebben dat ze daardoor hun paard kunnen verpesten. Want hoe weet je of het echt goed is wat je je paard aanleert? Misschien leer je hem wel iets aan wat uiteindelijk tot een verkeerde gewoonte leidt. Of misschien focus je je wel zo op één ding dat je niet door hebt dat je ondertussen iets verkeerd doet. Vervolgens slaat de twijfel toe en weet je niet meer wat je moet doen.

Maar hier komen mijn geruststellende woorden: je kunt een paard niet zo gauw verpesten.

Zelf ben ik totaal niet opgegroeid met paarden. Naast enkele privé lessen en drie jaar les op de manege, had ik geen contact met paarden(mensen). Mijn eerste paard kocht ik toen ik 20 was. En geloof me - ik heb echt niet alles in één keer goed gedaan. Het zadel wat ik erbij kreeg, zou aangemeten moeten zijn. Achteraf bleek dit ding veel te groot te zijn voor haar. De kussens waren niet meer goed en ze kreeg last van haar rug. Het bit was eveneens veel te groot en te dik. Daarnaast wist ik eigenlijk niet eens goed hoe ik moest tölten. Een paard nageeflijk laten lopen was ook nieuw voor mij.

Als ik de filmpjes van de eerste paar maanden dat ik haar had, terug kijk dan schaam ik me dood. Maar doordat mijn kennis groeide, verbeterde mijn inzicht en verbeterde ik mijn training. Daardoor verbeterde mijn paard ook.

Net zo snel als een paard een verkeerde gewoonte aanleert, kan het ook weer een goede gewoonte aanleren. Sterker nog: mijn ervaring is dat een paard nóg sneller nieuwe en betere dingen leert. Een paard voelt wanneer het juiste gevraagd wordt en meestal voel je dat als eigenaar ook. Deze positieve feedback zorgt ervoor dat het negatieve snel vergeten wordt.

Een ander voorbeeld hiervan is dat ik enkele jaren geleden een paard zadelmak ging maken. De voorbereidingen waren allemaal goed gegaan en ik was begonnen met het opstappen. Mijn voet in de beugel was prima, maar toen ik begon met hangen was dit een stap te veel. Het paard stoof ervandoor in complete paniek. Ik had hierdoor kunnen gaan twijfelen doordat ik hem iets verkeerd aan het aanleren was.

Ik zag het echter als een leermoment, waar ik het paard beter door was gaan kennen. Ik besefte dat ik hem nog beter moest lezen en dat hij nog subtieler was dan had ik had gedacht. En dat ik hem dus nog meer op zijn gemak moest stellen dan ik dacht. De dag daarna nam ik veel tijd voor het opstappen en na drie sessies vond hij het niet meer spannend. Ook bij anderen is hij nooit meer weggerend tijdens het opstappen. Doordat ik van de negatieve ervaring een positieve had gemaakt, bleef hem dit bij ook al was het in eerste instantie verkeerd gegaan.

Nog een voorbeeld is dat het paard van een klant van mij (ik noem haar Francesca) altijd door haar heen denderde. Hij had dus geen respect voor haar en haar ruimte. Omdat gewaarschuwd was dat het paard zou ontploffen wanneer zij dit gedrag zou willen veranderen, kon ze het paard hierin niet corrigeren. Ze begon te twijfelen aan zichzelf en kreeg angst om het paard een verkeerde gewoonte aan te leren. Toch voelde ze ergens dat het anders kon en riep mij hulp in.

Ik zag geen enkele aanwijzing dat het paard op welke manier zou ontploffen en ben met hem aan de slag gegaan. Ik heb het paard op een vriendelijke manier duidelijk te maken dat er grenzen zijn en dat hij niet door mij of iemand anders heen mag denderen. Binnen twee sessies was het probleem verholpen en was de angst en twijfel bij Francesca weggenomen. Zij zag resultaat, vertrouwde het paard weer en daarmee zichzelf ook.

Kortom, als je blijft doorleren, oefent en les neemt kun je niet zo veel fout doen. En de fouten die je hebt gemaakt, kun je altijd weer rechtzetten. Het paard wil dit net zo graag als jij ;)

Vastlopen in training (deel 1)

Mon, 15 Jul 2024 19:07:52 GMT

Vastlopen in training (deel 1)

Iedereen die met paarden werkt, loopt wel eens vast in de training. Dit kan verschillende redenen hebben, maar de twee die ik het meest tegenkom zijn:

Te grote doelen stellen
Angst om fouten te maken

Over beide valt veel te zeggen. Daarom zal ik het in dit blog uitsluitend hebben over de eerste reden: te grote doelen stellen. In een volgend blog kom ik uitgebreid terug op de tweede: angst om fouten te maken.

Vaak willen we te graag en daarom te veel. Ik zeg "we", want zelf loop ik er ook nog tegenaan. Onbewust stellen we onrealistische doelen, zowel voor onszelf als voor onze paarden. We dromen over de perfecte buitenrit, een geweldige grondwerksessie of een fantastisch resultaat bij een wedstrijd. Vervolgens raken we gefrustreerd wanneer het paard niet aan onze verwachtingen voldoet. Maar wanneer ik mezelf en anderen dan kritisch bekijk, dan komt het er eigenlijk op neer dat we stappen over hebben geslagen en daardoor de verbinding met ons paard zijn kwijtgeraakt.

Een voorbeeld hiervan is dat ik met een klant (ik noem haar even Lotte) bezig was met een grondwerk oefening. Ik merkte irritatie bij Lotte over hoe het paard reageerde (of eigenlijk niet reageerde) op haar. Ik besloot toen een van mijn eigen paarden te pakken en haar dezelfde oefening te laten doen. Mijn paard reageerde exact hetzelfde, maar dit wekte geen irritatie op bij Lotte. Dus bleef ze rustig doorvragen totdat mijn paard wel deed wat Lotte van haar vroeg.

Toen ik vroeg hoe het kwam dat ze geen irritatie voelde, was het antwoord dat Lotte geen verwachtingen had van mijn paard aangezien ze deze oefening nog nooit ervoor hadden gedaan. Ze kenden elkaar nog niet, dus was het ook niet erg dat mijn paard niet op Lotte reageerde. Vervolgens vroeg ik hoe vaak ze de oefening met haar eigen paard had gedaan. Daarop begon ze te lachen, want ze realiseerde wat ik hiermee wilde zeggen. Ze had de oefening ook nog nooit met haar eigen paard gedaan. En toch verwachtte ze dat haar paard direct zou doen wat ze van haar vroeg. Het doel dat ze voor ogen had was dus te groot. Toen dat doel niet gelijk behaald werd, raakte ze gefrustreerd.

Mijn opdracht aan haar was simpel; doe een stapje terug en begin met een schone lei. Verwacht niks, maar observeer alleen.

De week erna hebben we nog een keer geoefend en er was bij beiden een enorme verandering te zien. Er was veel meer rust en ontspanning bij Lotte, waardoor de connectie tussen haar en haar paard aanzienlijk verbeterd was. Het paard maakte meer contact, reageerde sneller en had meer respect.

Een ander voorbeeld is dat ik Thalita op een gegeven moment niet meer in de wei kon pakken. De trainingen verliepen goed, het grondwerk verbeterde, maar ze wilde niet bij me komen in de wei. In eerste instantie negeerde ik dit probleem en loste ik het op door simpelweg een bak voer mee te nemen. Het onderliggende probleem werd hiermee echter niet aangepakt, want ze kwam voor het voer en niet voor mij. Bovendien negeerde ik haar tekenen (hoofd wegdraaien, paar pasjes weglopen etc). Na een paar pogingen werkte zelfs het lokken met voer niet meer. Dit was erg frustrerend voor mij en ik nam het mezelf ook enorm kwalijk. Ik vond het bijzonder stom van mezelf dat ik haar had genegeerd. Ergens in mijn achterhoofd wist ik ook wel dat ik tijd moest nemen om haar comfortabel te maken met mij in de wei, maar dat stopte ik weg. Ik was te veel met mijn doel bezig; haar rijden en trainen omdat ik verder wilde komen en geen stap terug wilde doen. Gelukkig bracht Thalita mij tot inkeer en besefte ik dat ik verkeerd bezig was. In de daaropvolgende dagen besloot ik enkel te oefenen met haar uit de wei te halen. Verder deed ik geen trainingen met haar. Na twee/drie sessies was het probleem opgelost. Sterker nog, nu komt ze constant naar me toe in de wei, ook al kom ik een ander paard halen.

Het is niet makkelijk om een stap terug te doen, zeker niet wanneer je op sommige punten al enorm ver bent. En toch is het belangrijk om te doen, juist om die stap verder te kunnen maken.

In mijn volgende blog zal ik schrijven over angst om fouten te maken.

Waarom ik geen wedstrijdruiter ben

Fri, 28 Jun 2024 19:01:35 GMT

Waarom ik geen wedstrijdruiter ben

Vaak krijg ik de vraag op welk niveau ik rij. Mijn antwoord is heel simpel: "ik rij geen wedstrijden."

Ik heb wel wedstrijden gereden en wellicht ga ik dat ook nog weer doen. Maar voorlopig zijn er te veel dingen die niet stroken met mijn opvatting van het samenzijn met paarden.

Ik noem het bewust "samenzijn met paarden" en niet "trainen", want dat is hoe ik ernaar kijk: ik ben samen met mijn paarden en ik wil samen met hen een fijn leven leiden. Simpel gezegd heb ik ervoor gekozen om op hun rug te gaan zitten, omdat ik daar zelf gelukkig van word. In ruil daarvoor hebben ze bij mij een super huisje met veel ruimte, voer en een stabiele kudde. Bij het idee van een super huisje past ook een fijne, ontspannen, rustige training waarbij het voor mij belangrijk is dat mijn paarden te allen tijde lekker in hun vel zitten.

Om een mooie proef neer te zetten tijdens een wedstrijd, moet je consequent zijn in je training en trainen naar het plaatje dat de jury wil zien. Er worden voor meerdere onderdelen punten gegeven, maar het belangrijkste is dat er een constante verbinding te zien is tussen ruiter en paard, oftewel een nageeflijk paard. Het idee hierachter is natuurlijk goed: wanneer het paard nageeft, ontspant de kaak en de rug, treedt de achterhand meer onder en kantelt het bekken. Daarmee gebruikt hij zijn rug beter wat ervoor zorgt dat het dier lichamelijk de arbeid langer zal volhouden. En we willen natuurlijk allemaal dat ons paard gezond oud wordt.

Zelf train ik hier ook regelmatig op. Het is een ontzettend fijn gevoel om een paard onder je te hebben dat haar lichaam goed gebruikt.

Echter, ik vind het belangrijker dat mijn paarden en ik ook samen genieten van een buitenrit met lange teugel en dat mijn paarden de vrijheid hebben om zich heen te kunnen kijken wanneer ze iets zien of horen. Dus ben ik niet consequent genoeg hierin.

Daarnaast merk ik dat ik tijdens de voorbereiding voor een wedstrijd, of tijdens de wedstrijd zelf, anders ga rijden om die nageeflijkheid te krijgen. Ik weet zeker dat ik hierin niet de enige ben, want vaak wordt er (bewust of onbewust) een valse nageeflijkheid getoond die in mijn ogen nog schadelijker is dan wanneer het paard niet nageeflijk zou lopen. Dit doen we puur en alleen om hogere punten te krijgen (wat vaak ook nog lukt). Dit strookt niet met mijn visie van het samenzijn met mijn paarden.

Naast het nageeflijk rijden zijn er andere onderdelen die meetellen voor de punten zoals de beweging van het paard, een constant tempo, ritme en impuls. Ook dit zijn dingen die voor mij minder relevant zijn om op te trainen, omdat ik tot nu toe niet heb gemerkt dat mijn paarden daar beter van worden.

Begrijp me niet verkeerd, ik ben absoluut niet tegen wedstrijden en ik kan enorm genieten van het kijken ernaar. Ik kan me ook voorstellen dat het heel interessant en verslavend kan zijn om je volledig te focussen op het rijden van een goede proef en die verbinding met je paard te krijgen.

Deze blog is dan ook bedoeld om uit te leggen waarom het wedstrijd rijden niet voor mij weggelegd is. Mijn eigen kracht ligt ergens anders: het inrijden van (jonge) paarden, het trainen van angstigere paarden, het aanleren van nieuwe dingen en het lesgeven. Voorlopig blijf ik me met heel veel plezier daarop focussen.

Bit of bitloos?

annebrackman@gmail.com — Wed, 26 Jun 2024 15:02:44 GMT

Bit of bitloos

Met bit of bitloos rijden - het blijft een lastige vraag voor mij. Ik zie de voordelen van met bit rijden, maar ook zeker de nadelen.

De voordelen zitten erin dat je sneller en makkelijker contact kunt maken en dus ook sneller lichter kan worden in je hulpen. Ook kun je sneller ingrijpen bij eventuele gevaarlijke situaties – bijvoorbeeld op een buitenrit. De nadelen zitten er uiteraard in dat het pijnlijk kan zijn voor het paard wanneer het bit niet goed ligt, of er te hard getrokken wordt (al is dit per ongeluk). Deze nadelen zitten echter ook aan bitloos rijden vast; doordat de druk niet via het bit maar constant op dezelfde plek van de neus wordt gegeven, kan dit erg pijnlijk zijn voor het dier.

Ik heb geprobeerd wetenschappelijke artikelen hierover te vinden, maar ook daar blijft het een lastig onderwerp. Er zijn te veel variabelen om rekening mee te houden: het ras, koudbloed/warmbloed, mate van pijnuiting, inwerking van de ruiter, soort bit, zit van de ruiter enzovoorts.

Een interessant artikel vond ik op https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S155878781830131X?via%3Dihub , geschreven door A. Vogt, M.Kubiak, J.W. Christensen & U. Konig van Borstel.

Het artikel kort samengevat: Het doel van dit onderzoek was om vast te stellen welk bit of hoofdstel het prettigst zou zijn voor het paard. Dit werd onderzocht door de paarden van verschillende rassen verschillende bitten en hoofdstellen in te doen. De teugels werden boven de schoft vastgemaakt (dus niet aan een mens). Er werd wat voer neergelegd voor ze, maar dit voer lag wat verder weg waardoor ze tegen de druk van het bit in moesten gaan om het voer te kunnen pakken.
Het grappige bleek, dat het uiteindelijk niet uitmaakte wat voor soort bit/hoofdstel de paarden om hadden. Bij alle bitten/bitloze optomingen was er een enige mate van discomfort. Pony’s en koudbloeden bleken wel sneller door de druk heen te gaan, dus minder last te hebben hiervan.

Maar goed, uiteindelijk zegt dit dus ook nog steeds niet zo veel. De ene koudbloed is de andere niet. De ene ruiterhand is de andere niet. Misschien is er ook gewoon geen duidelijk antwoord te geven en hangt het van de situatie en de combinatie ruiter & paard af. Met mijn IJslander merrie rij ik met bit, omdat ik merk dat ze daarmee sneller ontspant. Mijn IJslander ruin rij ik vaak bitloos, omdat hij de neiging heeft enorm achter de loodlijn te lopen met bit. Zonder bit strekt hij beter, wat dus prettiger is. Mijn Ierse merrie rij ik met bit, maar ik twijfel of ik over zal gaan naar bitloos. Dat ben ik dus nog aan het uitproberen. Mijn trainingspaarden rij ik ook met beide, afhankelijk van de vraag van de eigenaar.

Zelf blijf ik absoluut af van stang & trens of bitten met scharen, omdat deze naar mijn idee serieus schadelijk kunnen zijn. Je hoeft (per ongeluk) maar een klein beetje druk te geven en de inwerking is enorm. Ik heb deze bitten niet nodig voor mijn niveau van training, maar vraag me eerlijk gezegd af of het überhaupt nodig is - ook op hoger sportniveau. Ik word er niet blij van wanneer ik naar het WK IJslandse Paarden ga of naar de Olympische Spelen kijk en 80% van de ruiters met grotere bitten dan paardenmonden zie rijden. Het wordt vaak gebruikt om een rustiger beeld te geven. Zouden die optomingen echt nodig zijn om dat resultaat te bereiken? Is er echt geen andere weg? En moeten we het dan eigenlijk nog willen? Is dat stillere beeld ook daadwerkelijk beter voor het dier?

Voorlopig ben ik er nog niet over uit, maar ben wel erg benieuwd naar jullie ervaringen of meningen hierover. En mocht ik later nog tot een ander inzicht komen dan zal ik deze zeker in een nieuwe blog delen!